ಪತ್ನಿ-ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಜೀವನಾಂಶ ಬಾಕಿ ಇರಿಸಿಕೊಂಡ ಪತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಲುಕ್ ಔಟ್ ಸರ್ಕ್ಯುಲರ್ (Look Out Circular) ಹೊರಡಿಸುವುದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಎಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಈ ಕುರಿತಾದ ಸಮಗ್ರ ವರದಿ ಇಲ್ಲಿದೆ.
Maintenance Case LOC: ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವೈವಾಹಿಕ ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ತೀರ್ಪೊಂದನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಹೆಂಡತಿ, ಮಕ್ಕಳು ಅಥವಾ ಪೋಷಕರಿಗೆ ನೀಡಬೇಕಾದ ಜೀವನಾಂಶ ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚದ (Maintenance) ಬಾಕಿ ವಸೂಲಾತಿಗಾಗಿ ಪತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ‘ಲುಕ್ ಔಟ್ ಸರ್ಕ್ಯುಲರ್’ (LOC) ಹೊರಡಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಕೌಟುಂಬಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಈ ಮಹತ್ವದ ಕಾನೂನು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ:
ಸುದ್ದಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಮಹಮ್ಮದ್ ಅಜೀಂ ವಿರುದ್ಧ ಸಬೀಹಾ ಪ್ರಕರಣ
ಮಂಗಳೂರಿನ ಮಹಮ್ಮದ್ ಅಜೀಂ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಜೀವನಾಂಶ ನೀಡದ ಕಾರಣ, ಮಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರಧಾನ ಕೌಟುಂಬಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು 30.10.2024 ರಂದು ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಲುಕ್ ಔಟ್ ಸರ್ಕ್ಯುಲರ್ (LOC) ಹೊರಡಿಸಿತ್ತು. ಕುವೈತ್ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅಜೀಂ ಅವರು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಅಡಚಣೆಯಾದಾಗ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದ್ದರು.
ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಅವಲೋಕನಗಳು ಮತ್ತು ತೀರ್ಪು
ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಲಲಿತಾ ಕನ್ನೆಗಂಟಿ ಅವರ ಪೀಠವು ಈ ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದೆ:
- ಸಿವಿಲ್ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ: (Section 125 CrPC) ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆ (CrPC) ಸೆಕ್ಷನ್ 125 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುವ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚದ ಆದೇಶಗಳು ನಾಗರಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಆಸ್ತಿ ಮುಟ್ಟುಗೋಲು, ಬಂಧನ ವಾರಂಟ್ ಅಥವಾ ಸಿವಿಲ್ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಯಂತಹ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು.
- ಎಲ್ಒಸಿ ಯಾರಿಗೆ?: (Look Out Circular) ಲುಕ್ ಔಟ್ ಸರ್ಕ್ಯುಲರ್ಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆರೋಪಿಗಳು ಅಥವಾ ಅಪರಾಧಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಬೇಕು. ಜೀವನಾಂಶ ವಸೂಲಿಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ.
- ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆ: ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶವಿದ್ದರೂ ಎಲ್ಒಸಿ ಮುಂದುವರಿಸುವುದು ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 21 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬದುಕುವ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನಿಂದನೆಗೂ ಸಮನಾಗುತ್ತದೆ.
ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಜನರಲ್ಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ
- ಡಿಜಿಪಿ ಅವರಿಗೆ ಸೂಚನೆ: ಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶ ನೀಡಿದ ತಕ್ಷಣ ಎಲ್ಒಸಿ ಹಿಂಪಡೆಯುವ ಬಗ್ಗೆ ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ಇಮಿಗ್ರೇಷನ್ ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲು ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ (DGP) ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
- ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಿಗದಿ: ಎಲ್ಒಸಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಇಲಾಖಾ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
- ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ಪ್ರಸಾರ: ಸೆಕ್ಷನ್ 125 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಒಸಿ ಹೊರಡಿಸಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸುವಂತೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಜನರಲ್ ಅವರಿಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದೆ.
ಈ ತೀರ್ಪು ವೈವಾಹಿಕ ವಿವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿರುವ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಅನೇಕ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸಮಾಧಾನ ತಂದಿದೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಜೀವನಾಂಶ ವಸೂಲಿಗಾಗಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾದ ಇತರ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಕೋರ್ಟ್ ಸೂಚಿಸಿದೆ.
ಈ ಮಾಹಿತಿಯು ಕಾನೂನು ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಲು ಮಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾನೂನು ಸಲಹೆಗಾಗಿ ಪರಿಣಿತ ವಕೀಲರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತ.
Case Title: Mohammed Azeem AND Sabeeha & Others
Case No: WRIT PETITION NO. 22223 OF 2025
ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಪಿನ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಮುಖ 5 ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು (FAQs):
1. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಜೀವನಾಂಶ ನೀಡದ ಪತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಕೌಟುಂಬಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ‘ಲುಕ್ ಔಟ್ ಸರ್ಕ್ಯುಲರ್’ (LOC) ಹೊರಡಿಸಬಹುದೇ? (Can Family Court issue LOC for maintenance dues?)
ಉತ್ತರ: ಇಲ್ಲ, ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚದ ಬಾಕಿ ವಸೂಲಿಗಾಗಿ ಎಲ್ಒಸಿ ಹೊರಡಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಕೌಟುಂಬಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಇದು ನಾಗರಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು (Civil Obligation), ಕೇವಲ ಹಣಕಾಸಿನ ವಿವಾದಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಚಾರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ.
2. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಪತಿ ಜೀವನಾಂಶ ನೀಡದಿದ್ದರೆ ಪತ್ನಿಗೆ ಇರುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಆಯ್ಕೆಗಳು ಯಾವುವು? (Legal remedies for non-payment of maintenance?)
ಉತ್ತರ: ಪತಿ ಹಣ ನೀಡಲು ವಿಫಲವಾದರೆ, ಪತ್ನಿಯು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪತಿಯ ಆಸ್ತಿ ಮುಟ್ಟುಗೋಲು (Attachment of property), ಬಂಧನ ವಾರಂಟ್ ಅಥವಾ ಸಿವಿಲ್ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಯಂತಹ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಕೋರಬಹುದು.
3. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಲುಕ್ ಔಟ್ ಸರ್ಕ್ಯುಲರ್ (LOC) ಅನ್ನು ಯಾವಾಗ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ? (When is a Look Out Circular actually used?)
ಉತ್ತರ: ಎಲ್ಒಸಿಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಆರೋಪಿಗಳು ಅಥವಾ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯಂತಹ ಗಂಭೀರ ಅಪರಾಧಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾದವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಹಣ ವಸೂಲಾತಿ ಅಥವಾ ವೈವಾಹಿಕ ವಿವಾದಗಳ ಜಾರಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗದು.
4. ಪ್ರಶ್ನೆ: ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಎಲ್ಒಸಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದರೂ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ? (What if authorities don’t close LOC despite court orders?)
ಉತ್ತರ: ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಎಲ್ಒಸಿ ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರವೂ ಅದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನಿಂದನೆ (Contempt of Court) ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಶಿಸ್ತುಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸಲು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಡಿಜಿಪಿಯವರಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದೆ.
5. ಪ್ರಶ್ನೆ: ಈ ತೀರ್ಪಿನಿಂದ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಪತಿ ಅಥವಾ ಪೋಷಕರಿಗೆ ಆಗುವ ಲಾಭವೇನು? (Benefits of this ruling for NRI husbands or parents?)
ಉತ್ತರ: ವೈವಾಹಿಕ ವಿವಾದಗಳಿಂದಾಗಿ ವಿದೇಶಿ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಎಲ್ಒಸಿ ಭೀತಿಯಿಂದ ಈ ತೀರ್ಪು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪತಿಯು ಕೋರ್ಟ್ಗೆ ಹಾಜರಾಗಿ ಬಾಕಿ ಪಾವತಿಸುವ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರೆ, ಸುಗಮ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಹಾದಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
Read More Law News/ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಾನೂನು ಸಂಬಂಧಿತ ಸುದ್ದಿ ಓದಿ:
ಹೆಂಡತಿಗೆ ಮನೆಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಹೇಳುವುದು ಕ್ರೌರ್ಯವಲ್ಲ ಹೈಕೋರ್ಟ್ನಿಂದ ಪತಿಯ ಪರ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು!
ಪ್ರತಿದಿನ ಇಂತಹ ಸರ್ಕಾರದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಯೋಜನೆ/ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗ /ಕಾನೂನು ಸಂಬಂಧಿತ ನೋಟಿಫಿಕೇಶನ್ಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಪಡೆಯಲು ಕೆಳಗಿನ ಲಿಂಕ್ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ! WhatsApp & Telegram ಗ್ರೂಪ್ಗಳಿಗೆ ಸೇರಿ. Click to Join Below Button
Leave a Comment